ઇન્કમ ટેક્સ સેક્શન 74: કેપિટલ લોસ સેટ-ઓફ કરવાના નિયમો
જ્યારે તમને રોકાણમાં નુકસાન (Loss) થાય, ત્યારે તેને નફા (Gain) સામે કેવી રીતે સરભર કરી શકાય તેના આ નિયમો છે:
1. મુખ્ય બે નિયમો (યાદ રાખવા જેવી બાબત)
- ટૂંકા ગાળાનું નુકસાન (STCL): આ નુકસાન તમે શોર્ટ-ટર્મ (STCG) અને લોંગ-ટર્મ (LTCG) એમ બંને પ્રકારના નફા સામે બાદ કરી શકો છો. (આ વધારે ફ્લેક્સિબલ છે).
- લાંબા ગાળાનું નુકસાન (LTCL): આ નુકસાન માત્ર અને માત્ર લોંગ-ટર્મ પ્રોફિટ (LTCG) સામે જ બાદ મળે. તેને તમે શોર્ટ-ટર્મ નફા સામે એડજસ્ટ કરી શકતા નથી.
2. લોસ (Loss) ને આગળ ખેંચવાના નિયમો (Carry Forward)
જો આ વર્ષે તમારો નફો ઓછો હોય અને નુકસાન વધારે હોય, તો:
- તમે આ નુકસાનને આવનારા 8 વર્ષ સુધી આગળ ખેંચી શકો છો.
- શરત: આ ફાયદો મેળવવા માટે તમારે તમારું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) છેલ્લી તારીખ (Due Date) પહેલાં ભરવું ફરજિયાત છે.
3. સેટ-ઓફ કરવાનો સાચો ક્રમ (Order of Set-off)
તમારા સ્ક્રીનશોટ મુજબ, ટેક્સ બચાવવા માટે આ રીતે ગણતરી કરવી જોઈએ:
- જૂનું લોંગ-ટર્મ નુકસાન: સૌથી પહેલાં ગયા વર્ષોનું જે લોંગ-ટર્મ નુકસાન બાકી હોય, તેને આ વર્ષના લોંગ-ટર્મ નફા સામે બાદ કરો.
- જૂનું શોર્ટ-ટર્મ નુકસાન: ત્યારબાદ ગયા વર્ષોનું શોર્ટ-ટર્મ નુકસાન, આ વર્ષના વધેલા લોંગ-ટર્મ અથવા શોર્ટ-ટર્મ નફા સામે બાદ કરો.
- ચાલુ વર્ષનું લોંગ-ટર્મ નુકસાન: જો હજુ પણ લોંગ-ટર્મ નફો બચ્યો હોય, તો આ વર્ષનું લોંગ-ટર્મ નુકસાન તેની સામે એડજસ્ટ કરો.
- ચાલુ વર્ષનું શોર્ટ-ટર્મ નુકસાન: અંતમાં, આ વર્ષના વધેલા કોઈ પણ નફા સામે આ વર્ષનું શોર્ટ-ટર્મ નુકસાન બાદ કરો.
સારાંશ (Summary Table)
| નુકસાનનો પ્રકાર (Loss) | શોર્ટ-ટર્મ નફા સામે બાદ મળે? | લાંબા ગાળાના નફા સામે બાદ મળે? |
| શોર્ટ-ટર્મ લોસ (STCL) | ✅ હા | ✅ હા |
| લોંગ-ટર્મ લોસ (LTCL) | ❌ ના | ✅ હા |
